Haraççıoğlu Medresesi


FOTOĞRAFLAR

MEKAN DETAYLARI

Bursa Tarihi Medresleri – Haraççıoğlu Medresesi

Bursa’nın ilk yerleşim alanı olan Hisar Bölgesi içerisinde Kavaklı Caddesi üzerinde yer almaktadır. Cizyedarzâde Hüseyin Ağa (vefatı 1783) tarafından zaviye olarak yaptırılan yapı, daha sonra medreseye çevrilmiştir. İlk yapılışında Nakşibendi Tekkesi olarak faaliyet gösterdiği de savunulmaktadır. İlk şeyhinin Küstahizâde Efendi (vefatı 1757), son şeyhinin ise Abdullah Efendi olduğu belirtilir.
Medrese yapısı hemen fark edilemediğinden ötürü birçok kaynakta yok olduğu belirtilmiştir.
Medresede 1756 tarihinde, Cizyedarzâde Hasan Ağa tarafından kurulan bir kütüphane bulunmakta idi. Cizyedarzâde tekkesi Şeyhi Murad Efendi’nin oğlu Rıfkı İbrahim Efendi (vefatı 1898) 1852’de babasının ölümü üzerine şeyh olmuş ve zaviyeyi medrese haline getirmiştir. Medresede bulunan kütüphaneyi daha da geliştirerek zenginleştirmiştir. (Mutasavvıf ve alim bir kişi olan Rıfkı İbrahim Efendi 25 yaşında vefat etmiş ve Üftade Camii Haziresi’ne defnedilmiştir.)
Menderes Kavaklı Caddesi cephesinin açılmadan önceki hali
Haraççıoğlu kütüphanesinde Cumhuriyetin ilk yıllarında 1566 kitap bulunmakta idi. Bursa’da Orhan Kütüphanesinden sonra en zengin kütüphanenin bu kütüphane olduğu ifade edilmektedir. Şu an kitapların önemli bir kısmı İnebey Eski Yazma Eserler Kütüphanesinde bulunmaktadır. Cizyederzâdeler Bursa’nın en önemli ve köklü aileleri arasında yer alırlar. Uzun zaman Bursa Ayanlığı’nı yürütmüşlerdir. (Osmanlı Devleti’nde 16. yüzyılın ikinci yarısından itibaren devletle halk arasında irtibatı sağlayan sözü dinlenir ileri gelen aile)
Bir dönem ordu ve donanmanın peksimet ihtiyacı Bursa’da pişirilerek karşılandığı, bu amaçla Bursa Ayanlığını yürüten Cizyedarzâde ailesine görev tebdil edilerek 30.10.1660 tarihinde 2000 kantar, 1769-1770 tarihlerinde 10.000, 1771, 1777 ve 1790 yıllarında da yine yüksek miktarlarda peksimet yapılıp orduya gönderilmesinin emir buyrulduğu tarihi kaynaklar belirtilir.
Cizyedarzâdeler’in Bursa Ayanlığı’ndan ayrılması ile Bursa Ayanlığinın kaldırıldığı ve Tekalif Nazırı adında beş esnaf kethüdasından oluşan bir heyet tarafından işlerin yürütüldüğü görülmektedir.
Hacı Hüseyin Ağa, vakfiyesinde zaviyede şeyh olacak kişinin gerek dergâhın işlerini yürütebilecek, gerek talebelerin öğrenimleri ile meşgul olabilecek kudrette, güvenilir ve dindar olmasını şart koşmuştur. Örneğin bu aileden gelen ve tarihe oldukça meraklı ve duyarlı bir kişi olan Haraççıoğlu Ahmet Bahaddin Efendi Bursa Ayanlığını yürütmüş, Halep kadılığı yapmış, bununla birlikte; Tâcö’t-Tevarih adlı eseri tehis eylemiş ve Nemçe Muharebatı, Salihiyye adıyla anılan Vefeyatname’yi yazmıştır.
Cizyedarzâde Hüseyin Ağa ve bu aileye ait kabirler Kavaklı Caddesi üzerinde bulunan Dar’ül Kurra’nın hazire alanındadır.
Osmangazi Belediyesi tarafından 2004 yılında başlatılan “Tarihi ve Kültürel Miras Çalışmaları” çerçevesinde ele alınan Haraççıoğlu Medresesi’nin ana yapı ve bahçesi Haraççıoğlu Hüseyin Ağa Vakfı’na; İvaz Paşa ailesine ait kabirlerin yer aldığı hazire alanı ve çevresi ise İvaz Paşa Vakfı’na ait olduğundan ilk olarak Vakıflar Genel Müdürlüğü’nden Osmangazi Belediyesine tahsisinin yapılması talep edilmiş ve bu sağlanmıştır.
Öncelikli hedef projeler arasına alınan tarihi yapının restorasyonunun yapılması amacıyla, hem yapının Kavaklı Caddesi üzerinden algılanmasını engelleyen, hem de proje aşamasında engel teşkil edeceği düşünülen sonradan inşa edilmiş tek katlı yapı ortadan kaldırılarak medresenin rahat bir nefes alması sağlanmıştır.
Uzun yıllar kendi kaderine bırakılan medresenin ilk yapısı; eski 1862, 1880 ve 1909 tarihli haritalarda uç tarafı güneye bakan ‘U’ şeklinde görülür. Yapı bahçesinde proje sürecinde gerçekleştirilen sondaj kazıları sonucunda çıkan temel duvarları bunu doğrular niteliktedir. 2005 yılı başlarında proje çalışmasına başlanılan yapı ile ilgili Rölöve, Restitüsyon ve Restorasyon projelerinin
Bursa Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nca onanmasının ardından, hızlı bir şekilde uygulama ihalesi yapılarak restorasyon çalışmalarına başlanılmıştır. Belediye uzman ekibi ve Bursa Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma
Bölge Kurulu uzmanlarının kontrolünde restorasyonu tamamlanmıştır.
Medrese 110 metrekaresi kapalı olmak üzere toplam 1110 metrekare alandan oluşmaktadır.
Yapı ayrı dönemlere ait iki yapıdan oluşmaktadır. Bu iki yapı, inşa edildiği tarih, mimarisi ve malzemesi bakımından birbirinden farklıdır. Kütlenin güneyinde yer alan yapının zaman içinde doğa olaylarına maruz kaldığı, moloz taş arası ahşap hatıllı olan dış duvarlarının aşırı nemden dolayı deformasyona uğradığı anlaşılmaktadır. Taşların arasındaki dolgu malzemesinin yer yer boşaldığı, ahşapların özgünlüğünü koruduğu, duvarların iç kısımlarının ise kireç sıvalı olduğu tespit edilmiştir.
Kütlenin kuzeyinde kalan yapının ilk zaviye yapısına ait olduğu sanılmaktadır. Duvarları, kesme taş arası üç sıra tuğladan yapılmış olan yapıdan diğer yapıya sivri kemer ile geçilmiştir. Kare plandan kubbeye geçiş elemanı olarak kullanılan tromplardaki detaylar özgünlüğünü koruyarak günümüze kadar gelebilmiştir. Hala özgün olan detayların kireç ile sıvandığı görülmüştür.
Her türlü olumsuzluklara rağmen bahçesinde yer alan ve adeta tarihi mekânların tapusu olarak nitelendirebileceğimiz hazire alanı ile birlikte günümüze değin gelebilmiş olan yapının, gelecek kuşaklara daha iyi bir durumda aktarılması amaçlanmıştır.
Hisar Bölgesi’ne her yönüyle nefes aldıracak olan medrese bir yandan ‘Bursa Belediyeler Birliği Merkezi1 işlevini yerine getirirken, diğer taraftan sosyal ve kültürel anlamda değerlendirilecek bir mekân olma özelliğini taşıyacaktır.
Aileniz, eşiniz, dostunuz, misafirinizle birlikte gelerek şehrin yoğun gürültüsünden uzak huzur dolu bahçesinde yudumladığınız çaylarınız, kahveleriniz ile hoş sohbetler yapabileceksiniz.
Haraççıoğlu Medresesi’nin öncelikle Hisar Bölgesi, ardından Bursa’nın sosyal ve kültürel yapısına önemli katkı yapacağı inancındayız.

Osmangazi Belediye Başkanlığı Santral Garaj Mah. Ulubatlı Hasan Bulvarı No:6 RK.: 16200 Osmangazi – BURSA Tel : +90.224 444 16 01 Fax: +90.224 270 70 63
www.osmangazi.bel.tr
osmangazi@osmangazi. bel .tr

HARAÇÇIOĞLU (CİZYEDARZÂDE) MADRASAH

The buildingis located on the Kavaklı Road, in the Hisar Region vvhich is the first residence place of Bursa. The building was built by Cizyedarzâde Hüseyin Ağa (died in 1783) as a dervish lodge and later altered to Madrasah. The building is thought served as a Nakşibendi Lodge. İt has been reported that the first sheik of the Madrasah is Küstah izâd e Efendi (died in 1757), and the last is Abdullah Efendi.
As the immediate realization of structure of the building is not easy, many sources reportthat Madrasah has disappeared. There was a library at the Madrasah in 1756, which was built by Cizyedarzâde Hasan Ağa. Rıfkı İbrahim Efendi (died in 1898), son of Murad Efendi, sheik of Cizyedarzâde Lodge, upon death of his father becomes sheik in 1852 and alters the lodge to Madrasah. He develops and enriches the library of the Madrasah. (Rıfkı İbrahim Efendi, who was a sophistic and scholar person, died 25 years old and buried at graveyard of Üftade Mosque)
There were 1566 books in the Haraççıoğlu Library in the first years of the republic. İt has been reported that the library is the richest library after Orhan Library. Now, considerable quantity of the books is in the Library of Old VVriting Art Works. Family of Cizyedarzâde has been one of the important and well knovvn families of Bursa. They act as a senatör (a well known and esteemed family, who liaises betvveen the state and people, in Ottoman Empire, by the second half of 16* century) of Bursa for a long time.
Historical sources reports that, once upon atime the hardtack need of Ottoman army and navy was met from Bursa, therefore Cizyedarzâde family was charged and ordered to provide 2000 kantar hardtack on 30.10.1660,10.000 kantar in 1769-1770 and again great quantities in 1771,1777 and 1790. İt is reported that follovving the leave of Cizyedarzâde family from the senate Bursa senate is abolished and the management affairs was carried out by a chamberlain established from fivetrades, referred as Ministry of Levies. Hacı Hüseyin Ağa asks from sheik candidates of the madrasah to be trustüıl, religious and capable persons who are able to follow vvorks of lodge and give high quality education to the students. For example: Haraççıoğlu Ahmet Bahaddin Efendi, a member of this family, interested in history and a sensitive person, serves as a senatör for Bursa, and as a Judge, in addition; vvrites Tâcült-Tevarih and Vefeyatname, referred as Nemçe Muharebatı, Salihiyye. Tombs of Cizyedarzâde Hüseyin Ağa and of this family are located at residence of Dar’ül Kurra located on Kavaklı Road.
First of ali General Director Of Funds was asked for the assignment to municipality of Osman Gazi, because main building and garden of Haraççıoğlu Madrasah, vvhich is handled under the “Historical and Cultural Inheritances Works” stared in 2004, belongs to Hüseyin Ağa Fund and graveyard and surrounding, vvhere tombs of İvaz Paşa are located, belongs to İvaz Paşa Fund.
For the restoration of the building, vvhich is considered as one of the priority project, onefloored building, vvhich preventsthe realization of the building on the Kavaklı Road, also vvhich is thought to be an obstacle during project stages, vvas removed, vvhich allovved the Madrasah to breathefreely.
İn the illustrations from 1862,1880 and 1909 it can be seen that the madrasah, vvhich is abandoned to its fate for long years, is built “U” shaped, end of vvhich looks to south. Basement vvalls found in drilling excavations during the project term confirmsthat.
Follovving the approval by Regional Committee for the Prevention of Cultural and Natural Assets for Relive, Restitution and Restoration Projects of building, project activities of vvhich was initiated in 2005, restoration vvorks immediately initiated upon complementation of bid for execution contract. Restoration of the building has been completed under the control of expert staffs of Municipality and of Regional Committee for the Prevention of Cultural and Natural Assets The Madrasah is built on an area of 1100 m2,110 m2 of vvhich isclosed.
The building is built of two parts constructed in differentterms. These parts are diffident from each other, with respect to building date, architecture and materials used. İt can be understood that the part looking to south undervvent natural processes, its external horizontal beam embedded stone walls undervvent deformation due to excessive moisture. İt has been determined that filling material lost in patches, vvooden structure preserved its originality, and internal vvalls are plastered vvith lime.
The part at the north is believed to belong the first lodge building. Other part is accessed vvith a pointed arch made of bricks betvveen cut stones. Details of the tromps used as a transition element to the dome, could reach to present preserving its originality. İt can be seen that details that remained original stili are plastered vvith lime. We have aimed to transfer the building to the next generation in a healthier status, vvhich could reach to present despite ali kind of negative factors vvith graveyard in the garden and namely the deed of historical places.
Madrasah wil I allow Hisar Region to take a free breath by ali respects, on one hand will serve as a center for Assembly of Bursa, on the other hand play an important role as a nice place for social and cultural activities.
You will come with your family, spouse, friend and guests, and will drink tea or coffee and make a friendly conversation in the peaceful garden far f rom the crowd of the city. We believe that Haraççıoğlu Madrasah will make valuable contributionsto Hisar Region and social and cultural structure of Bursa.

MEKAN YORUMLARI

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir



Google Maps'te aç - Yol tarifi al




Yeni Yalova Yolu 4km. BUTTİM K.12, D.1635 Osmangazi / BURSA
Tel: 0532 407 21 96 - 0224 250 50 00
3dbursa [at] gmail.com
Bursa Panorama
www.3dbursa.com - Tüm hakları saklıdır.
Panoramik kent tanıtım portalı
facebook twitter google rss