Yeşil Külliyesi


FOTOĞRAFLAR

DİJİTAL MENÜ - KATALOG

MEKAN DETAYLARI

Bursa Külliyeleri – Yeşil Külliyesi

Kentin doğusunda, Çelebi Mehmet Bey ile Emir Sultan Caddeleri arasındaki bölgede yer alır. Yeşil semtinde bulunan külliyeyi, 1419 yılında, Çelebi Sultan Mehmed tarafından yaptırılmıştır. “Yeşil Külliye” içinde yer alan “Yeşil Türbe ve Camii”, Timur yenilgisi sonrası sarsılan Osmanlının yeniden dirilişinin göstergesi olarak, Bursa ile özdeşleşen görkemli bir eserdir. Cami, medrese, türbe, hamam ve imaretten oluşan Yeşil Külliye’nin diğerlerinden farkı, bu yapıların serbest olarak yerleştirilmiş olmasıdır.

Tüm yapılar bugüne gelmiştir. Çinilerle kaplı olan Yeşil Cami, Bursa’nın olduğu kadar ülkemizin en güzel tarihsel yapılarından biridir. Caminin mimarı Hacı İvaz Paşa’dır. Yapıda, bazı Bizans döneminden kalma yapı malzemesi de kullanılmıştır. Yapının, devrin devlet dairesi olarak yapıldığı savunulur.

Sultaniye/Yeşil Medresesi

Osmanlı döneminde Bursa’nın en önemli medresesiydi. Yeşil Camii’nin yanında bulunan medrese, 1419 yılında, Çelebi Sultan Mehmet tarafından yaptırılmıştır. Yeşil Külliyesi’nin bir parçasıdır. Sultaniye Medresesi, en yüksek unvanlı müderrislerinin görev yaptığı bir eğitim kurumuydu. Bursa’nın en güzel medreselerinden biridir. Dikdörtgen bir avlunun etrafında sıralanan on üç oda, bir müderris odası, giriş eyvanı ile tuvaletler vardır. Odaların önünde, üzeri kubbe ve tonozla örtülü bulunan revaklar vardır. 1975 yılından bu yana, Türk İslam Eserleri Müzesi olarak hizmet vermektedir.

Yeşil Hamam

Yeşil Caddesi üzerinde, Yeşil Türbe’nin yanında yer alan hamam, külliyeye gelir getirmek amacıyla yapılmıştır. Sultan I. Mehmed (Fatih Sultan Mehmed) döneminde yaptırılan “Hamam”ın soğukluk bölümünün üzeri büyük bir
kubbe ile örtülüdür. Soğukluğun ortasında sekizgen bir mermer havuz, sıcaklık bölümünde sekiz adet kurna yer alır. Günümüzde şahıs malı olup antika dükkanı olarak kullanılmaktadır.

Yeşil İmareti
Bursa’nın en önemli imaretlerinden olup, 1420 yılında yaptırılmıştır. Çelebi Mehmed tarafından yaptırılan İmaret, uzunlamasına dikdörtgen planlı olup, iki bölümden oluşmaktadır. Bugün özel bir işletmeye kiralanarak kafe olarak kullanılan, Yeşil Cami’nin yanındaki imaretin 1420 yılında yapıldığı sanılmaktadır. Uzunlamasına dikdörtgen planlı olan imarette Türk kahvenizi yudumlayarak yorgunluk giderebilirsiniz.

Ölümün Kutsandığı Mekân; Yeşil Türbe
“Bursa’nın altın kubbelerinde Güneşler doğar, güneşler batar. Yeşil’de, bir tepe üzerinde Çelebi Mehmet yatar.” Suat Asral’ın bu güzel dizelerinde yer alan Yeşil Türbe, hiç kuşku yok ki bugün Bursa’nın en önemli sembolüdür. Bursa’nın en güzel semtlerinden birine adını veren Yeşil Türbe, sadece Bursa’nın değil tüm Türkiye’nin en ilginç ve harika anıtlarından biridir. Camiyi neredeyse ezen bu türbe, nurları toplayan kubbesi ile Bursa’nın her yerinden görülür. Nitekim “Osmanlı dünyasında cami den daha yüksek bir mevkide oturtulmuş tek kubbe ve türbe, Yeşil Türbe’dir.” (Mustafa Armağan) “Yeşil Türbe’de ölüm, yeşil ve serin çinilerin arasında insana korkularını, ağrılarını,ızdırapların ve iskeletleri gösteren bir kâbus değil, yeşil ve şeffaf bir deniz rüyası gibi gelir.” Yeşil Türbe’de ölüm: “Her türlü eziyet, gurbet ve ayrılık endişesinden uzak, yaşamdan daha sevimli göründüğü bir şevk anıdır.” Falih Rıfkı Atay, Yeşil Türbe’yi gördükten sonra duyguları böyle dile gelir ve devam eder: “Yeşil Türbe sanki bir bahçe gibi, bir bahar mesiresi gibi ferahtır.” Ve ölüm Yeşil’de hiç de o kadar ürkütücü değil… Bursa’nın ufuklarında kutsal nurları toplayan ve çinilerinin etkisiyle insanı büyüler. Zannedilir ki, Yeşil Türbe’nin rengi, eski Bursa baharlarından süzülmüş bir özsudur. “Yeşil Türbe’sini gezdik dün akşam Duyduk bir musiki gibi zamandan Çinilere sinmiş Kuran sesini” Ahmet Hamdi Tanpınar ünlü Bursa’da Zaman adlı şiirinde bu satırlarla duygularını dile getirirken, Hasan Ali Yücel: “Yeşil’i ne zaman ziyaret etsem, dışında bir tepe, içinde bir bahar bulurum” diye haykırır… Ufak bir tepe üzerinde, serviler arasında yükselen Yeşil Türbe, Prof. Pittard’ın ifadesiyle: “Biblo kadar zarif, kucaklanacak kadar dilber, gönülleri avlayacak kadar sihirlidir.”

Yeşil Camii

Yeşil semtinde bulunan cami, 1419 yılında, Çelebi Sultan Mehmed tarafından yaptırılmıştır. “Ters T” planlı camilerden olan Yeşil Cami, Bursa’nın olduğu kadar ülkemizin en güzel tarihsel yapılarından biridir. Caminin mimarı Hacı İvaz Paşa’dır. Yapıda, bazı Bizans döneminden kalma yapı malzemesi de kullanılmıştır.
Yeşil Camii’nin girişindeki taç kapı, Türk taş oymacılığının güzel bir ürünüdür. “Mukarnaslı yaşmağı olağanüstü güzelliktedir. Kapı kemerinde yeşil taş ve mermer kullanılmıştır. Taş Kapı’nın sağında ve solunda ikişer pencere ve bunların arasında birer dış mihrap vardır. Bunlarda da çok ince taş işçiliği görülür”. (Bursa Ansiklopedisi, “Yeşil Camii” maddesi) Caminin tüm süslemeleri ünlü şair Lamii Çelebi’nin babası olan Nakkaş Ali tarafından yaptırılmıştır. Caminin büyük bölümü çini ile kaplıdır. İç duvarlar, tavanlar, mahfiller ve geçiş eyvanları tümüyle çiniyle kaplıdır. Caminin çinileri Mecnun Mehmet adlı bir usta tarafından işlenmiştir. Camideki çini işçiliğinin en mükemmel örneklerinden biri de, on metreden yüksek olan mihrabıdır. Çeşitli geometrik motişerle çiçeklerin yer aldığı mihrap, caminin en güzel yerlerden biridir. “Kimi yazarlara göre, bu mihrap âdeta bir çini cennetidir. Dıştan içe doğru hat sanatının sırasıyla “sülüs” ve “küfî” biçemlerinin kullanıldığı bir yazı kuşağı ile, on iki sıra istalaktitli bir silme, geometrik motişi bir su, daire biçimli bir profil ve sonra çiçekli iç pervaz gelmektedir. (…) Mihrabın sağ (bstı) yanında, iki taraşı korkulukları bulunan dar bir merdivenle çıkılan, tepesi altıgen külahla örtülü ve özenli bir ahşap işçiliğinin ürünü olan “minber” yer almaktadır. (Bursa Ansiklopedisi, “Yeşil cami” maddesi). Ahşap işçiliğin Bursa’daki en güzel örneklerini bu camide görmek mümkündür.Pencere kapakları, devrin ahşap işçiliğinin güzel örneklerindendir. Diğer camilerde bulunmayacak biçimde, dilimli kubbelerinde çok ince süslemeler bulunmaktadır. Cami içinde güzel bir şadırvan vardır. Şadırvanın tek parçadan yapılmış fıskiyesi eşsiz inceliktedir. Araştırmacı gezgin Texier, bu yapıyı itirazsız, Bursa’nın belki de Osmanlı saltanatının en mükemmel eseri olduğunu ifade eder. Tarihçi Hammer, eskiden caminin minaresi ile kubbelerinin de çinilerle döşeli olduğunu yazar. Evliya Çelebi de, bu camiye yeşil adının verilmesine gerekçe olarak yeşil renkli çinilerle örtülmüş olan minareleri ve kubbeleri göstermektedir.

Yeşil Türbe
(Çelebi Sultan Mehmed Türbesi)

Yeşil Türbe, Çelebi Sultan Mehmed tarafından 1421 yılında yaptırılmıştır. Türbenin mimari Hacı İvaz Paşa’dır. Bursa’nın sembolü niteliğinde olan Yeşil Türbe plan olarak Selçuklu kümbetlerinin devamı gibidir. Sekiz köşeli ve üzeri yüksek kasnak üzerine oturan tek kubbeyle örtülü olan türbenin altındaki bodrum katta odalar bulunmaktadır

Türbenin içi ve dışı tamamen renkli sır ve mozaik çini tekniklerinden yapılmış çiniler ile dikdörtgen ve altıgen çinilerle kaplı olup, bunların üzeri sarı yaldızla süslenmiştir. Duvarlar firuze renkli altıgen levha çinilerle kaplı olup aralarında renkli su tekniğiyle yapılmış çinilerden oluşan madalyonlar vardır. Yalnız Bursa’nın değil, Türkiye’nin de sembolleri arasında yer alan Yeşil Türbe’nin en dikkat edici köşelerinden biri ceviz ağacından oyulmuş muhteşem kapısıdır. Türbenin ahşap ustası Tebrizli Hacı Ali’nin yaptığı bu kapıya rozet, geometrik, rumi gibi çeşitli yazı motişeri kazılmıştır. Kapının Bursa kemerli cumbası ve çevresi de çini kaplıdır. Türbenin içinde bulunan “çinili mihrap”, renkli süsleme sanatının bir şaheseri olarak kabul edilir. Türbenin ortasında, zeminde bir kademe ile yükseltilmiş sekizgen kaide üzerinde l. Mehmed’in muazzam çini lahdi bulunmaktadır. Sanduka, beyaz, mavi, sarı, lacivert renkte çinilerden oluşan bir bordür ile kaplanmıştır. Tamamen renkli sır niteliğindeki kabartma çinilerle kaplı lahit üzerinde Çelebi Sultan Mehmed’in ölüm tarihi ve O’nu tanıtan sözler yazılıdır.
Türbenin mimarı Hacı İvaz, çini ustası Mehmed Mecnun, Nakkaş Ali bin İlyas Ali’dir. Türbede Çelebi Sultan Mehmed’in kızları Selçuk, Hafsa, Ayşe, Sitti Hatunlar, oğulları Mahmut, Yusuf, Mustafa ve sütannesi Daye Hatun’un kabirleri bulunmaktadır.

MEKAN YORUMLARI

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir



Google Maps'te aç - Yol tarifi al




Bursa Panorama
www.3dbursa.com - Tüm hakları saklıdır.
Panoramik kent tanıtım portalı



Yeni Yalova Yolu 4km. BUTTİM K.12, D.1635 Osmangazi / BURSA
Tel: 0532 407 21 96 - 3dbursa [at] gmail.com

facebook twitter google rss